بىگمان ، گذشته از رموز ياد شده ، نبايد از حضور مجاهدانى شاخص و برجسته كه فرماندهى مسلمانان را در اين نبردها بر دوش داشتند ، غفلت ورزيد . اينان افزون بر ايمان استوار ، شجاعت كم‌نظير و مقاومت و ايثار مثال‌زدنى ، با قدرت مديريت و رهبرى و خلاقيت نظامى خود ، بسيارى از گره‌هاى نبرد را مىگشودند و راه پيروزى را هموار مىكردند . حضور اين افراد در نبردهايى كه به شكست مسلمانان انجاميد نيز بسيار پررنگ است و نبود آنان مسلماً شكست را به مراتب سخت‌تر مىكرد . هر كس كه سرگذشت اين نبردها را با پيروزىها و شكست‌هايش با ديدهء دقت بنگرد ، بر اين رمز نيز مهر تأييد خواهد زد . پژوهشكده تحقيقات اسلامى به منظور آشنا كردن نيروهاى نظامى به‌ويژه فرماندهان با نقش برجستهء فرماندهان صدر اسلام در پيروزىهاى درخشان مسلمانان ، به پژوهش در شرح حال زندگى آنان به ويژه حضورشان در نبردهاى آن زمان پرداخت كه حاصل آن چندين مجلد است كه با نام اسوه‌هاى فرماندهى منتشر مىشود . فرماندهان محترم خود به خوبى مىدانند كه دانش ، فنون و روشهاى رزمى و ساز و برگ‌هاى نظامى امروز با گذشته تفاوت‌هاى زيادى دارند ، و از همين رو ، فرماندهان گذشته به لحاظ ساز و برگى كه با آن مىجنگيدند ، يا نوع لباسى كه مىپوشيدند يا روشى كه در آرايش سپاه اتخاذ مىكردند و مثال‌هايى از اين دست ، اسوه نيستند . اين فرماندهان به اعتبار داشتن انضباط معنوى و ارزشهاى انسانى و اسلامى كه پايهء انضباط ظاهرى است ، اسوه‌اند و امروزه هم يك فرمانده مسلمان بايد خود را بدانها بيارايد . در پايان از پژوهشگران و نويسندگان محترم آقايان محمد زاهدى ، فياض ، سيدمحمدرضا حسينى ، حسين علىپور ، حسين بادوام و ناطقى و همهء كسانى كه در آفرينش اين اثر نقش داشته‌اند به ويژه حجةالاسلام والمسلمين آقاى مهدى عبداللهى ، مشاور علمى ، على تقىزاده اكبرى ، ويراستار علمى ، آقاى محمد نصيرى ، ويراستار ادبى و آقاى حمزه زاهدى ، صفحه‌آراى اين اثر قدردانى مىكنيم . اميد آنكه مطالعهء اين اثر براى همگان به‌ويژه فرماندهان نظامى سودمند باشد . پژوهشكده تحقيقات اسلامى نمايندگى ولى فقيه در سپاه